Post
autor: Carrie » 2008-09-02, 20:17
"Lód" jest wielki. Jest niezwykły. Jest monumentalny. Dukaj potrafi z finezją łamać pewne reguły, tworzy zgrabne neologizmy, a wszystko to z klasą dalece większą niż w przypadku, dajmy na to, takiej Jelinek. Zbudował nowatorską, zaskakującą wizję, wymykając się pułapce zapętlenia i przesadnego zawieszania niewiary. Skonstruował "Lód" na wielu płaszczyznach i uniknął banału. Można w tej książce odnaleźć czyste, cudownie steampunkowe science-fiction. Można znaleźć powieść historyczną, polityczną, filozoficzną. Można dopatrzyć się nawiązań do literatury baroku, do wielkich powieści, do...
No właśnie, skoro "Lód" Dukaja jest tym wszystkim, skoro można na ten temat pisać peany, skoro zachwycili się nim ludzie poza naszym małym radosnym gettem (zwanym także "fandomem"), co jest nie tak? I czemu znów marudzę i to na temat książki, która bardzo mi się podobała?
Bo panu Dukajowi piedestał wyraźnie szkodzi. Nie oczekuję, że Wielki Autor będzie jeździł po konwentach i stawiał piwo każdemu fanowi jaki się napatoczy, ale wicie sobie gniazdka na tymże piedestale dobre nie jest. Owocuje obfitym pluciem jadem na wszystko wokół i stawianie siebie w pozycji scholastycznego mędrca (wystarczy zerknąć na Stronice Dukaja).
Dodajmy do tego popadanie w dziwny stan określony kiedyś przez kogoś jako "literacki autyzm" - pisanie pod siebie i dla siebie, kiedy to poziom abstrakcji na którym funkcjonuje autor staje się niedostępny dla szaraczka, jakim jest czytelnik. Wtedy to z książki, która jest intelektualnym wyzwaniem robi się książka, która męczy mózg i zostawia czytelnika z istotą szarą wyżętą jak gąbka i bez większej świadomości, o czym przed chwilą czytał. W "Lodzie", niestety, można zaobserwować tu i ówdzie zaczątki tego zjawiska.
Trzeci zarzut niekoniecznie kieruję pod adres pana Dukaja. Chodzi mi o chory kult dukaizmu, wyjątkowo złośliwy mem, ten element kontekstu, który może absolutnie zatruć przyjemność czytania, przybierając postać niepojętej presji. Nie rozumiesz Dukaja? Nie podobały ci się "Inne pieśni"? Toś głupi, wracaj czytać Pilipiuka czy inszych grafomanów, nie dla ciebie Dukaj! Nie zgadzasz się z nagrodą dla Dukaja? Precz, złośliwcze i zazdrośniku, wróć jak dojrzejesz! To Dukaj, miałby nie dostać nagrody?
Myślę, że każdy się z tym w mniejszym lub większym stopniu spotkał.
Teraz parę słów podsumowania, może wyjdą mniej jadowite. ;)
"Lód" podobał mi się ogromnie. Warstwa językowa zachwyciła, rozmach oczarował, po przeczytaniu tej książki przez parę dni moja rodzina musiała znosić opowieści o "Lodzie". Ale i tak wyrzuciłabym jakieś 100 stron - ok, wielka powieść wielką powieścią, ale nic tak nie boli jak czcze dialogi (a takie się zdarzały) czy próby uprawdopodobnienia obecności lutych za wszelką cenę.
Chciałabym, żeby Dukaj dostał Nike. Mniej ze względu na "Lód" (nie czytałam wszystkich książek do Nike nominowanych, więc trudno mi ocenić, czy Dukaj na tę nagrodę zasługuje najbardziej), raczej ze względu na środowisko fantastów. Nie zaszkodziłaby nam taka "nobilitacja". :)